Artan kira fiyatlarına devlet müdahalesi mümkün mü? İşte dünyadaki örnekler

Artan kira fiyatlarına devlet müdahalesi mümkün mü? İşte dünyadaki örnekler

34
0
PAYLAŞ

Devletin yükselen kira fiyatlarına müdahale etmesi mümkün mü? İşte dünyadan örnekler

Devletin yükselen kira fiyatlarına müdahale etmesi mümkün mü? İşte dünyadan örnekler

Son zamanlarda ülke genelinde yükselen kira fiyatları kiracıları zor durumda bırakıyor. BETAM araştırmasına göre Temmuz ayında yıllık yüzde 28,2 olan yüksek kira enflasyonu, dünyanın birçok şehrinde uygulanan kira kontrollerini gündeme getirdi. Dünyada hangi ülkelerde kira kontrolleri uygulandı ve bu uygulamalara nasıl karşılık verildi? Sözcu.com.tr derlendi…

Devletin yükselen kira fiyatlarına müdahale etmesi mümkün mü?  İşte dünyadan örnekler

Türkiye’de kira fiyatlarındaki artış son dönemde herkesin ana gündem maddelerinden biri. Özellikle kiracının değiştiği evlerde kira fiyatları son aylarda çok yüksek oranda artıyor.

Bahçeşehir Üniversitesi Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Merkezi’ne (BETAM) göre Türkiye’de Temmuz ayında yıllık kira enflasyonu yüzde 28,2. Bu oran Ankara’da yüzde 30, İstanbul’da yüzde 42,3’tür.

TÜİK verilerine göre 2019 yılında İstanbul’da tüketim harcamaları içinde en yüksek payı konut harcamaları aldı. Buna göre konut harcamalarının toplam harcamalar içindeki payı yüzde 28,6 oldu. Konuyla ilgili ulaştığımız TÜİK yetkilileri, bu yıl 2020 verilerinin yayınlanmayacağını belirtti.

Türkiye’de kira artışları kontrolsüz bir şekilde devam ediyor. 2021 yılının ikinci yarısından itibaren hem büyükşehirlere dönüş hem de okul açma kararının açıklanmasının ardından kira artış oranı ikiye katlandı.

Türkiye’de kira artış oranı yüksek olurken, küresel pazarda kira fiyatları yükselmeye devam ediyor.

DÜNYADA ARTAN

Apartment List adlı bir emlak sitesinin raporuna göre, ABD’de konut fiyatlarındaki artış oranı son 30 yılın en yüksek seviyesine ulaşırken, konut kiraları yılın ilk altı ayında yüzde 11,3 arttı. Normal şartlarda bu ülkede fiyat artışı yıllık yüzde 3 civarındaydı. ABD’nin en büyük 100 şehrinin 98’indeki artış hızı, pandemi öncesi seviyeyi aştı.

İngiltere’de, HomeLet adlı bir ev sigortası şirketi tarafından oluşturulan düzenli bir endekse göre, yeni kiracılar için yıllık fiyat artışı Temmuz ayında yüzde 6,6 oldu. Pandemi döneminde kiraların önemli ölçüde artmadığı Londra hariç tutulduğunda bu oran 8,8’e kadar çıkıyor.

Tüm bu şehirlerde zaman zaman kira fiyatlarındaki artışlar enflasyonu ve dolayısıyla ücret artışlarını aşabilmektedir. Ücretlilerin maaşlarındaki artış ile kira fiyatlarındaki artış arasındaki farkın artması, özellikle ev sahipliğinin düşük olduğu ülkelerde ciddi bir konut krizi anlamına geliyor.

DÜNYADA KİRA KONTROLLERİ

Bunu önlemek için devletler farklı önlemler alabilir. Devletlerin kira fiyatlarına müdahale konusunda farklı yaklaşımları vardır. Son zamanlarda bu müdahaleler Almanya ve Çin gibi örneklerde tartışma konusu olmuştur.

Kira fiyatlarına çeşitli devlet müdahalesi türleri vardır. Bunlardan biri, başlangıçta ücretsiz pazarlık ve kiracı eve yerleştikten sonra kira artış miktarında bir limitin olduğu en yaygın kira kontrol şeklidir. Türkiye dahil birçok ülke bu sınırlamayı uygulamaktadır.

Türkiye dahil birçok ülkede zam oranları Tüketici Fiyat Endeksi’ne (TÜFE) göre belirleniyor. Fransa’da bu oran İnşaat Maliyet Endeksi’ne göre belirlenir. Bazı ülkelerde artış oranı devlet tarafından belirlenir.

Ancak kentsel merkezlerde konut piyasasının yükselişi, bu noktada kiracılar ve ev sahipleri arasındaki gerginliğin ana nedenlerinden biri haline geliyor. Bu yöntem, çevredeki kiralar yükseldiğinde ev sahiplerinin yeni kiracı istemesine neden olur.

TAVAN FİYATLARI DA VAR

Diğer bir yöntem ise tavan fiyat sınırlamasıdır. Bu yöntemde devletler maksimum kira bedeli belirleyerek kiracıları korumaya çalışırlar.

Bu uygulamada devlet genellikle kira tavan fiyatını evin değeri üzerinden yüzde olarak belirlemektedir. Bu yöntem daha önce Hindistan, Tayvan, Lüksemburg, Jamaika, Dominik Cumhuriyeti, Suriye ve Kosta Rika’da kullanılmıştır. Bu yöntem hala İsveç’te ve ABD’nin bazı bölgelerinde kullanılmaktadır.

KİRALAMA FİYATLARI Donduruldu

Diğer bir yöntem ise kira dondurmadır. Bu yöntem genellikle yükselen fiyatlara müdahale etmek için kullanılır. Bu yöntemde mevcut kiralama ücretlerinin artırılması da yasaktır. Son olarak Berlin’de eyalet konseyinin kararıyla gerçekleşen kira bedelinin dondurulması büyük tartışmalara sahne oldu.

Bazı ülkeler sadece yoksul haneler için kira kontrollerine gider. Bu tür uygulamalar ABD, Filipinler, Çek Cumhuriyeti gibi ülkelerde mevcuttur.

BERLİN’DE MESAJ

Artan fiyatlar ile verilen mücadelenin en tartışmalı örneklerinden biri son yıllarda Berlin’de yaşandı. Şehre yeni taşınanların ev bulmasının hala çok zor olduğu kentte, kira artışını durdurma pratiği, eyalet meclisini ve ev sahiplerini karşı karşıya getirdi.

2020 yılında konut krizinin yaşandığı kentte, eyalet meclisi tarafından kira artışının 2025 yılına kadar dondurulmasına karar verildi. Karara göre kira artışı 2025’ten sonra yıllık enflasyon oranını geçmeyecekti.

Ev sahipliği oranının çok düşük olduğu Berlin’de toplam 1,9 milyon konutun yaklaşık 1,6 milyonu kiralanmıştır. Almanya’nın en büyük emlak bankalarından biri olan Berlin Hyp’in 2018 yılında yayınladığı bir rapora göre 2018 yılında yıllık kira artışı %16,4 oldu. Almanya’nın o yılki enflasyonu yüzde 1.9 idi.

KARAR İPTAL EDİLDİ

Sosyal Demokrat Parti, Sol Parti ve Yeşiller’den oluşan koalisyonun yönettiği kentte kiracıları sevindiren uygulama sadece bir yıl sürdü. Liberal partinin Anayasa Mahkemesi’ne başvurmasının ardından bu yılın Nisan ayında mahkeme kararı anayasaya aykırı bularak iptal etti.

Anayasa Mahkemesi, Hıristiyan Demokrat Parti ve Liberal Parti’nin kira politikasının devletin değil federal yargı yetkisine girdiği yönündeki iddialarını kabul etti. Kararın ardından kentte protestolar başladı.

Berlin’deki protestolardan

Karar, ev sahipleri ve kiracıları karşı karşıya getirdi. Forbes’un raporuna göre, Berlin Kiracılar Derneği kararı sorumsuz olarak nitelendirdi. Kiracı kuruluşlar, kira kısıtlamasının konutları erişilebilir hale getirdiğini ve ülke genelinde kira fiyatlarını stabilize ettiğini söylüyor.

Uygulama sonrası konut satışlarındaki düşüşten memnun olmayan konut piyasası mahkeme kararını memnuniyetle karşıladı. Berlin-Brandenburg Konut Şirketleri Derneği, kararın daha yeşil yatırımların önünü açabileceğini söyledi.

KATALONYA’DA SERT YÖNETMELİK

Berlin’den sonra İspanya’da Katalonya Özerk Bölgesi parlamentosunda bir başka kiralama düzenlemesi daha hayata geçirildi. Eylül 2020’de Katalonya Parlamentosu kiralamaları düzenledi.

Kira fiyatlarının ortalama hane gelirini aştığı bölgelerde uygulanması planlanan yasa ile kira tavan fiyat uygulamasına geçildi.

Devlet tarafından belirlenen bir formülle hesaplanan kira tutarının yanı sıra kira artışının da önceki 5 yıldaki artışı geçmemesine karar verildi. Düşük gelirli ev sahipleri yasadan muaf tutuldu. Katalan makamları, yasanın yatırımcıları ve büyük mülk sahiplerini büyük ölçüde sınırlayacağını açıkladı.

NEW YORK’TA PANDEMİ ÖNLEMİ

Corona virüsü salgını nedeniyle kiraların önemli ölçüde arttığı ABD’nin New York şehrinde fiyat artışına devlet müdahale etti.

8 milyondan fazla kişinin yaşadığı şehirde Kiralama Kuralları Kurulu, 1 milyon kiralık dairenin ücretini bir yıllığına dondurdu. Yaklaşık 2 milyon New Yorkluyu kapsayan karar 30 Eylül’de sona eriyor.

New York’un uzun yıllardır yürürlükte olan bir kira kontrol sistemi var. Ancak bu sistem devletin her bölgesinde farklı şekilde işlemektedir. New York’ta bazı bölgelerde kira tavanları var. Belediyenin geçen yıl aldığı karar, kira kontrollerinin uygulandığı konutlar için geçerliydi.

LONDRA BASIN BAŞKANI

Londra’da belediye başkanı Sadiq Khan, konut sorununa çözüm bulmak için yıllardır kira kontrolü çağrısında bulunuyor. Londra hariç İngiltere’de aylık ortalama kira bedeli 1723 £, Londra’da 2.219 £ ‘dır.

Konuyu gündeme getiren isimlerden biri de Belediye Başkanı Sadık Han. Khan, seçim döneminde kira kontrolleri için kampanya yürüttü. Bu konu merkezi hükümetin yetkisinde olduğu için Han, hükümetin kendisine yetki verilmesini talep eder.

Londra Belediye Başkanı Sadık Han

ÇİN’DEN PİYASAYA MÜDAHALE

Son dönemde konut piyasasına en sert müdahale Çin’den geldi.

Çin Şehirleşme ve İskan Bakanlığı’ndan önceki gün yapılan açıklamada, yıllık kira artışının yüzde 5 ile sınırlı olduğu bildirilmişti.

Pekin, 2017 yılından bu yana konut spekülasyonlarına çeşitli piyasa kısıtlamaları getirerek ülkenin emlak piyasasını kontrol altında tutmaya çalışıyor.

Çin Ulusal İstatistik Bürosu tarafından yayınlanan verilere göre, büyük şehirlerdeki ev fiyatları Temmuz ayında altı ayın en düşük seviyesine yükseldi. Temmuz ayında konut satışları bir önceki aya göre yüzde 0,3 arttı.

İSVEÇ’TE KİRA SORUNU HÜKÜMETİ DÜŞÜRDÜ

Ancak İsveç’te kira kontrolü tartışması hükümeti düşürdü. İsveç’teki kiralar, 1970 tarihli Kiralama Yasası’nın öngördüğü şekilde dairenin değerine göre belirlenir.

Liberallerin iddialarına göre, kira kontrolleri nedeniyle şehir merkezlerinde yer alan apartmanlarda yüksek olması gereken kira fiyatlarının düşük olması nedeniyle aşırı talep var ve bu nedenle büyükşehirde konut krizi yaşanıyor. alanlar.

İsveç konut piyasasında uzun süredir piyasa odaklı reformu savunan Merkez Partisi, yeni kiralık dairelerin serbest piyasada fiyatlandırılmasına izin verilmesini istedi. Sosyal Demokrat Parti ve Yeşiller’in oluşturduğu azınlık hükümetinin tasarıyı gündeme getirmesinin ardından Sol Parti hükümetten desteğini çektiğini açıkladı.

Aşırı sağ İsveç Demokratlarının Haziran ayı sonunda verdiği güven oylamasının ardından güvenoyu almayan hükümet düştü. Böylece 1958’den beri ilk kez hükümet İsveç’te bir güvensizlik sorunuyla düştü.

Çin yüksek ev kiraları için harekete geçti: Kira artışlarında sınır ilginizi çekebilir Çin yüksek ev kiraları için harekete geçti: Kira artışlarında sınır Ev almak hayal oldu: Türkiye konut sorununa doğru gidiyor ilginizi çekebilir Ev almak hayal oldu: Türkiye konut sorununa doğru gidiyor TÜİK veya BETAM?  Kiralar uçarken resmi veriler neden geride kalıyor? ilginizi çekebilir TÜİK veya BETAM? Kiralar uçarken resmi veriler neden geride kalıyor?

Devletin yükselen kira fiyatlarına müdahale etmesi mümkün mü? İşte dünyadan örnekler

PAYLAŞ

BİR CEVAP BIRAK